|
ΚΟΜΟΤΗΝΗ (ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ)
Στο BΔ τμÞμα του σημερινοý κÝντρου της KομοτηνÞς βρßσκονται υπολεßμματα τετρÜπλευρου οχυρωματικοý τεßχους ενüς παλαιοχριστιανικοý σταθμοý της Eγνατßας οδοý. MÝσα και γýρω απü τον σταθμü αυτü, που θεωρεßται κτßσμα του Θεοδοσßου A' (379-395), αναπτýχθηκε στα παλαιοχριστιανικÜ και βυζαντινÜ χρüνια μικρüς οικισμüς, ο οποßος εμφανßζεται στον 14ο αι. με τα ονüματα KουμουτζηνÜ, KομοτηνÜ η KομοτηνÞ ως στρατηγικü σημεßο της βυζαντινÞς περιοχÞς του Bολεροý. H Üνοδüς του επÞλθε μÜλλον μετÜ την πτþση και καταστροφÞ της Mοσυνοýπολης τον 13ο αι. και την παρακμÞ των μεγÜλων πüλεων της ΘρÜκης. Στα μÝσα του 14ου αι. διοικεßται απü τον Mατθαßο Kαντακουζηνü. O οικισμüς επεκτÜθηκε Ýξω απü τα τεßχη μετÜ την κατÜληψÞ του απü τους Oθωμανοýς στα 1363. Tον οχυρωμÝνο χþρο συνÝχισε να κατοικεß για μεγÜλο διÜστημα αποκλειστικÜ ο χριστιανικüς και εβραúκüς πληθυσμüς, ενþ Ýξω απü αυτüν εγκαταστÜθηκαν μουσουλμÜνοι Ýποικοι απü τη M. Aσßα. KατÜ την περßοδο 1371-1378 μπροστÜ στην A πλευρÜ του φρουρßου χτßστηκε το πτωχοκομεßο (IμαρÝτ) και το παλαιü τÝμενος.
H πüλη Þταν απü τα τÝλη του 17ου αι. - και εßναι ακüμα και σÞμερα- Ýδρα της I. Mητρüπολης Mαρωνεßας, Ýδρα του Σαντζακßου Γκιουμουλτζßνας απü το 1867, του ομþνυμου Nομοý κατÜ την περßοδο 1913-1919, του αντßστοιχου Διοικητικοý Kýκλου (1919-1920) και απü το 1920 εßναι Ýδρα του Nομοý Pοδüπης. ΓνωστÞ ως Γ(κ)ιμουρτζßνα Þ Γκι(ου)μουλτζßνα (τουρκ. Gümülcine, βουλγ. Gjum(j)urdzina) η πüλη μετονομÜσθηκε σε KομοτηνÞ το 1920.
KατÜ το β' μισü του 19ου αι., η πüλη εßχε Ýντονη οικονομικÞ ζωÞ ως κÝντρο μιας ευρýτερης γεωργικÞς περιοχÞς που παρÞγε δημητριακÜ, καλαμπüκι, κρασß, μετÜξι και διÝθετε ανεπτυγμÝνη κτηνοτροφßα. H Γκιουμουλτζßνα εßχε εβδομαδιαßα αγορÜ και φημιζüταν σε üλη την OθωμανικÞ Aυτοκρατορßα για τα στραγÜλια της. Tα εμπορεýματα διακινοýνταν απü τα λιμÜνια MουμπαγιÜ (κοντÜ στο ΦανÜρι) και Πüρτο ΛÜγος, þς την κατασκευÞ του σιδηροδρüμου Kωνσταντινοýπολης-Θεσσαλονßκης οπüτε λειτοýργησε το λιμÜνι του ΔεδÝαγατς (Aλεξανδροýπολη).
H εμπορικÞ ακμÞ της πüλης προσÝλκυσε κατοßκους απü πολλÝς περιοχÝς. ¸τσι γýρω στα 1900 η πüλη εßχε 2110 εστßες εκ των οποßων 1450 μουσουλμανικÝς (100 ανÞκαν σε μουσουλμÜνους τσιγγÜνους), 500 ορθüδοξες, 100 EβραúκÝς και 60 AρμενικÝς. Oι ορθüδοξοι (κυρßως ελληνüφωνοι) Ýμεναν σε δýο συνοικßες (Bαρüσι και Aγ. Γεþργιος) και διÝθεταν εκπαιδευτικÜ ιδρýματα Þδη πριν απü το 1870. O μητροπολιτικüς τρßκλιτος ναüς της Kοßμησης της Θεοτüκου ιδρýθηκε γýρω στα 1800 στη θÝση παλαιüτερου ναοý.
H εξαρχικÞ κßνηση δεν μπüρεσε να διεισδýσει στην πüλη της KομοτηνÞς αν και σημεßωσε μετÜ το 1878 και ιδßως μετÜ το 1890 σημαντικÝς επιτυχßες στην ευρýτερη περιοχÞ της κερδßζοντας αρκετÜ βουλγαρüφωνα χωριÜ. O μουσουλμανικüς πληθυσμüς της πüλης ενισχýθηκε κατÜ το 1908-1910 με πρüσφυγες απü τη Bοσνßα και τη Bουλγαρßα.
H βουλγαρικÞ Διοßκηση εγκαταστÜθηκε στην Γκιουμουλτζßνα τον Oκτ.1912. Mεταξý Σεπτεμβρßου και Oκτωβρßου 1913 η πüλη αποτÝλεσε Ýδρα της "Δημοκρατßας της Γκιουμουλτζßνας". EπανÞλθε υπü την βουλγαρικÞ εξουσßα απü τον Oκτþβριο 1913 ως τον Oκτþβριο 1919. Στη συνÝχεια ορßσθηκε Ýδρα της ΔιασυμμαχικÞς Διοßκησης της ΘρÜκης ως τον MÜúο 1920, οπüτε και εντÜχθηκε στην ελληνικÞ επικρÜτεια.
¾στερα απü τη ΣυνθÞκη της ΛωζÜννης (1923) η KομοτηνÞ αναγνωρßστηκε ως Ýδρα ΔÞμου και πρωτεýουσα του Nομοý Pοδüπης. AρχικÜ ο πληθυσμüς αυξÞθηκε με τη δημιουργßα των προσφυγικþν συνοικισμþν, μειþθηκε üμως στα χρüνια του B' Παγκοσμßου πολÝμου, της βουλγαρικÞς κατοχÞς (1940-1944) και της μεταπολεμικÞς μετανÜστευσης.
H μετÜ το 1960 εκτροπÞ και επικÜλυψη του χειμÜρρου που διÝρρεε την πüλη Üλλαξε ριζικÜ τη φυσιογνωμßα της. Mε την ßδρυση του Πανεπιστημßου ΘρÜκης και τη σταδιακÞ ανÜπτυξη της βιομηχανßας η πüλη Üρχισε να γνωρßζει αξιüλογη οικονομικÞ κßνηση και Ýντονη οικονομικÞ δραστηριüτητα.
|
ΕΤΟΣ
|
ΠΛHΘYΣMOΣ THΣ ΠOΛHΣ
|
ΠΛHΘYΣMOΣ THΣ EΠAPXIAΣ
|
|
1928
|
30.136
|
69.697
|
|
1940
|
31.217
|
79.977
|
|
1951
|
29.734
|
79.944
|
|
1961
|
28.355
|
82.531
|
|
1971
|
28.896
|
81.866
|
|
1981
|
34.036
|
83.814
|
|
1991
|
37.036
|
81.250
|
Αρχαιολογικü μουσεßο ΚομοτηνÞς
Tα σημαντικüτερα αρχαιολογικÜ ευρÞματα απü τους τρεßς νομοýς της ΘρÜκης εκτßθενται στο Aρχαιολογικü Mουσεßο της πüλης. H επßσκεψη των αιθουσþν του προσφÝρει μßα εμπεριστατωμÝνη εισαγωγÞ στÞν ιστορßα της περιοχÞς αλλÜ και στην ιστορßα των ανασκαφικþν ερευνþν που φÝρνουν στο φþς τα κατÜλοιπα του παρελθüντος.
| ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΗ ΤΗΣ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ |
|
ΚομοτηνÞ, η πρωτεýουσα της ΘρÜκης, βρßσκεται στο βüρειο-ανατολικü τμÞμα της ΕλλÜδας, στο νομü Ροδüπης. Εßναι Ýδρα της διοικητικÞς περιφÝρειας ΑνατολικÞς Μακεδονßας και ΘρÜκης, Ýδρα της διευρυμÝνης νομαρχιακÞς αυτοδιοßκησης Ροδüπης - ¸βρου και πρωτεýουσα του νομοý Ροδüπης. Στην ΚομοτηνÞ, επßσης, Ýχει την Ýδρα του το Δημοκρßτειο ΠανεπιστÞμιο ΘρÜκης και η Μητρüπολη Μαρωνεßας και ΚομοτηνÞς.
Η πüλη εßναι επßπεδη, χτισμÝνη μÝσα στον Θρακικü κÜμπο και στους πρüποδες της οροσειρÜς της Ροδüπης, σε υψüμετρο 32-38 μ. Η ρυμοτομßα της üμως εßναι ακανüνιστη και δαιδαλþδης, κυρßως στην παλιÜ πüλη, με εξαßρεση τις νÝες συνοικßες που δημιουργοýνται. Η αγÜπη των κατοßκων για το ωραßο, πρÜγμα που φαßνεται απü τα ωραιüτατα αρχοντικÜ, δßνει στην πüλη μια ευρωπαúκÞ üψη αποβÜλλοντας τη μßζερη εικüνα της ανατολßτικης παραγκοýπολης. Ο πληθυσμüς της, κατÜ την απογραφÞ του 1991, εßναι 40.141 κÜτοικοι. Αριθμüς üμως που αυξÜνει σημαντικÜ αν προστεθοýν οι περßπου 8.000 φοιτητÝς που διαμÝνουν στην πüλη.
Ο νομüς Ροδüπης συγκεντρþνει ποσοστü 1% του πληθυσμοý της χþρας. ¸χει υψηλüτερη του μÝσου üρου της χþρας αναλογßα μαθητþν Δημοτικοý ανÜ 1.000 κατοßκους (63 Ýναντι 61). ¸χει επßσης την υψηλüτερη αναλογßα γÜμων ανÜ 1.000 κατοßκους στη χþρα μετÜ την ΞÜνθη (6,8). ΠαρÜγει το 0,8% του ακ. εγχþριου προúüντος της χþρας. Με κατÜ κεφαλÞ προúüν 2,9 εκατ. δρχ. (38ος στην κατÜταξη με 80% του μÝσου ΕλλÜδος), οι κÜτοικοß του καταναλþνουν το 64% του οικιακοý ρεýματος του μÝσου ¸λληνα και τους αναλογοýν 16 αυτοκßνητα και 1 νÝα κατοικßα ανÜ 100 κατοßκους (μÝσος χþρας 28 και 0,8 αντßστοιχα, το 1999). Με δηλωθÝν εισüδημα 970 χιλ. ανÜ κÜτοικο το 1999 (64% του μÝσου ΕλλÜδος) και καταθÝσεις 1 εκατ. δρχ. ανÜ κÜτοικο το 1998, οι κÜτοικοß του πλÞρωσαν το 1999 κατÜ μÝσο üρο για φüρο εισοδÞματος 63 χιλ. δρχ., Ýναντι μÝσου χþρας 127 χιλ. δρχ. Ο νομüς Ýχει την 7η χαμηλüτερη αναλογßα μαθητþν Β' βÜθμιας εκπαßδευσης ανÜ 1.000 κατοßκους στη χþρα (52 Ýναντι μÝσου üρου 73) και τη 3η χαμηλüτερη τηλεφωνικþν συνδÝσεων ανÜ 100 κατοßκους (34 Ýναντι 53). Εßναι η 6η παραγωγüς βαμβακιοý περιοχÞ της χþρας με 7% της συνολικÞς παραγωγÞς και η 5η παραγωγüς καπνοý με 6% το 1999.
|
|